Mobbing davranış şekilleri

Mobbing davranış şekilleri

Aslında Mobbing, sistematik olarak bireyin iş yaşamında psikolo­jik tacize uğramasıdır ve davranışın kaynağı bir olaya değil, bir kişiye odaklanmıştır. Mobbingin en belirgin özelliklerini;

  • Kasıtlı olarak yapılması,
  • Sistematik olarak tekrarlanması,
  • Uzun bir zamandan beri (en azından altı ay) devam ediyor olması,
  • Çalışanı işyerinden uzaklaştırmayı amaç edinmesi, oluştur­maktadır.

Mobbinge kimlerin maruz kaldığı ya da mobbing mağdurlarının kim olduğu sorusuna gelince ise tanımdan da anlaşıldığı üzere, mağ­dur ekonomik, kültürel, fiziksel veya herhangi yönden daha zayıf olan çalışandır ve psikolojik tacizi yapan ise bazen işveren, bazen amir ba­zen de bir başka bir işçi olmaktadır.

  • Yalnız bir kişi,
  • Farklı bir kişi,
  • Başarılı bir kişi
  • Yeni gelen bir kişi, mobbing mağduru olma riski altında bulunan kişiler olarak tanımlanmaktadır. Ayrıca (Niedle), yaş, cinsiyetin, iş sektörü ve meslek türü gibi değişkenlerin mobbing mağ­duru olma riskini etkilediğini düşünülmektedir. Bu varsayıma göre (Niedle’ın varsayımı) yaş arttıkça mobbing mağduru olma riski art­makta, cinsiyet, iş sektörü ve meslek türü bağlamında ise anlamlı bir farklılık görülmemektedir. Ancak sağlık çalışanlarının, öğretmenlerin, ev işlerine yardım edenlerin daha fazla mobbing mağduru olduğu saptanmıştır
Mobbing davranış şekilleri
Mobbing davranış şekilleri

Dr. Heinz Leymann 45 ayrı mobbing davranışı tanımlamış ve bu davranışları da özelliğine göre 5 grupta toplamıştır. Bu gruplar işye­rinde psikolojik tacize uygulanacak olursa;

  1. Grup: Kendini Göstermeyi ve İletişim Oluşumunu Etkilemek

Bu grupta, amir çalışanın kendini gösterme olanaklarını kısıtlar, sözünü sürekli keser, çalışana bağırır ve yüksek sesle azarlar, yaptığı işi sürekli eleştirir vb.

  • Grup: Sosyal İlişkilere Saldırılar

Çevredeki insanlar çalışanla konuşmaz, çalışanın başkalarına ulaş­ması engellenir ve sanki orada değilmiş gibi davranılır vb.

  • Grup: İtibara Saldırılar

İnsanlar çalışanın arkasından kötü konuşur, asılsız söylentiler çı­karılır ve çalışan gülünç durum düşürülür, cinsel imalar yapılır vb.

  • Grup: Kişinin Yaşam Kalitesi ve Mesleki Durumuna Saldırışlar

Çalışan için hiçbir özel görev yoktur, verilen işler geri alınır, çalı­şana anlamsız işler verilir ve işi sürekli değiştirilir, mali yük getirecek genel zararlara sebep olunur vb.

  • Grup: Kişinin Sağlığına Doğrudan Saldırılar

Çalışan iziksel olarak ağır işler yapmaya zorlanır, iziksel şiddet tehditleri yapılır, (ör: fiziksel zarar, doğrudan cinsel taciz vb.)

MOBBİNG NEDENLERİ

Mobbingin işyerlerinde ortaya çıkma nedenleri üzerine yapılan araştırmalar, yanlış personel seçimi ve işe alımı, dönemsel işçi istihda­mı, işyerindeki bazı mevkilerin elde edilebilmesi için yaşanan rekabet gibi nedenleri ortaya çıkarmıştır. Ancak sadece bu nedenlerin mobbin-ge yol açtığını söylemek mümkün değildir. Bazı örgütsel ve yönetsel nedenler de mobbing sebebidir;

  • Psikolojik tacizin, disiplinin ve verimin artırılmasında araç ola­rak kullanılması,
  • İnsan kaynakları masraflarının düşürülmek istenmesi,
  • Hiyerarşik yapı,
  • İletişim kanallarının zayılığı,
  • Sorunları çözme ya da yönetmedeki yetersizlikler,
  • Şikâyet prosedürünün işletilememesi,
  • Liderlik vasılarında zayılık,
  • Birini suçlama ve suçlu bulmaya dair toplumsal alışkanlıklar,
  • Takım çalışması anlayışının olmaması ya da düşük olması,
  • Örgüt içi eğitimlerin önemsenmemesidir.

Bir önceki yazımız olan Mobbing işyerinde etkileri ve maliyeti başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.